Με την πτώση της θερμοκρασίας και τον χειμώνα να μπαίνει για τα καλά, ξεπροβάλλει μια χαρακτηριστική αντίθεση. Οι περισσότεροι κουκουλώνονται με χοντρά ρούχα για προστασία, ενώ κάποιοι άλλοι κυκλοφορούν αξιοσημείωτα άνετοι με ελαφρύ ντύσιμο. Αυτή η απόκλιση δεν είναι τυχαία. Προκύπτει από έναν σύνθετο, και όχι τόσο προφανή, συνδυασμό βιολογικών και γενετικών παραγόντων.
Όπως επισημαίνει ο Φρανσουά Αμάν, καθηγητής Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οτάβας, το ανθρώπινο σώμα είναι εκ φύσεως ευάλωτο στο ψύχος. Δεν διαθέτει ιδιαίτερα αποτελεσματικούς μηχανισμούς για να κρατά τη θερμότητα. Κι όμως, η ατομική ευαισθησία διαφέρει: εξαρτάται από το ιστορικό έκθεσης, τη σωματική διάπλαση και βέβαια την κληρονομικότητα.
Παράγοντες προσαρμογής και σωματικής διάπλασης.
Ιστορικό έκθεσης: Η σταδιακή και συστηματική επαφή με το ψύχος επιτρέπει στον οργανισμό να αναπτύξει κάποιο βαθμό προσαρμογής. Η μετεγκατάσταση σε ψυχρότερο κλίμα συνήθως οδηγεί σε σταδιακή ενίσχυση της αντοχής.
Μάζα σώματος και επιφάνεια: Η φυσική κατασκευή παίζει καθοριστικό ρόλο. Τα μικρόσωμα άτομα χάνουν θερμότητα πιο γρήγορα γιατί έχουν μεγαλύτερη επιφάνεια σε σχέση με τον όγκο τους. Η μεγαλύτερη σωματική μάζα, αντίθετα, λειτουργεί προστατευτικά, επιβραδύνοντας την απώλεια ενέργειας προς το περιβάλλον.
Μυϊκή μάζα: Οι μύες είναι ο βασικός εσωτερικός μηχανισμός παραγωγής θερμότητας. Μέσα από τις μεταβολικές διεργασίες, η αυξημένη μυϊκή μάζα βοηθά να διατηρείται η θερμοκρασία του κορμού και, πρακτικά, λειτουργεί σαν μια μορφή φυσικής «μόνωσης».
Η γενετική διάσταση
Έρευνες σε πληθυσμούς που ζουν σε ακραίες συνθήκες, όπως οι Ινουίτ της Γροιλανδίας, έχουν δείξει σημαντικά στοιχεία. Συγκεκριμένες γονιδιακές παραλλαγές προωθούν την ανάπτυξη καφέ λιπώδους ιστού, ο οποίος παράγει θερμότητα αντί να αποθηκεύει ενέργεια.
Επιπλέον, μεταλλάξεις σε γονίδια που κωδικοποιούν πρωτεΐνες των σκελετικών μυών, όπως η α-ακτινίνη-3, βοηθούν στη διατήρηση της εσωτερικής θερμοκρασίας. Επιτρέπουν με τον τρόπο αυτό στον οργανισμό να αντιστέκεται καλύτερα στο κρύο.
Κυκλοφορικό σύστημα και επιβίωση
Η αίσθηση του κρύου έχει στενή σχέση με τη ρύθμιση της ροής του αίματος. Σε χαμηλές θερμοκρασίες, τα αιμοφόρα αγγεία του δέρματος συστέλλονται, μειώνοντας την αιμάτωση στα άκρα για να προστατευτούν τα ζωτικά όργανα. Προκαλεί έντονη δυσφορία σε χέρια και πόδια, αλλά αυτή η διαδικασία είναι κρίσιμη στρατηγική επιβίωσης και ελέγχεται από γενετικούς υποδοχείς που ρυθμίζουν την αγγειοσυστολή.
